Fjala e redaktorit përgjegjës, Akademik Dr. Feti Mehdiu në promovimin e librit “Historiku i Dragushëve të Bërnicës 1879-2020”

Nuk e pranova fort lehtë ofertën e autorit Feim Dragusha për të qenë recensentë i veprës së tij: Historiku i Dragushëve të Bërnicës përgjatë periudhës 1879-2020. Arsyet ishin të natyrës, më shumë, teknike se sa të natyrës parimore e profesionale. Vepra m`u duk voluminoze, unë jasht Kosovës, procedura për shtyp ishte në fazën e fundit… megjithatë, parimisht i hapa sinjalin se do të jem argat i kësaj vepre.

I shtyrë nga urtia popullore punën e sotme mos e le për neser dhe i stimuluar nga fjala e Pejgamberit Muhammed alejhisselam, çka nuk arrihet në tërësi, nuk lihet krejtsisht, veprën e Doktorantit Feim Dragushës: “Historiku i Dragushëve të Bërnicës 1879-2020“, pasi që nuk kishte mundësi teknike të përfillen sygjerimet e mia, e pranova – kështu si është!

MIKROMONOGRAFI PËR NJË MAKROHISTORI

Autori me veprën: Historiku i Dragushëve të Bërnicës 1879-2020, ku trajton Dragushët e Bërnicës duke filluar nga viti 1879, viti i përzënies së shqiptarëve nga Sanxhaku i Nishit (Vilajeti i Kosovës), po hap një shteg për rrugëtim më të gjatë dhe për qasje multidimensionale çështjes së Dragushëve të Toplicës, dhe jo vetëm Dragushëve të SANXHAKUT TË NISHIT. Ai me këtë vepër, ku ka inkorporuar edhe këngë popullore që i referohen periudhës dhe peripetive që ka përjetuar populli shqiptarë, këtu konkretisht ai i Toplicës – veçanërisht Dragushasit e Dragushës, që kanë kaluar vetëm një shekull e gjysmë. Kjo për historinë është si me pas ndodh dje.

Deri kah fundi i shekullit njëzet në Kosovë jetonin njerëz që transmetonin rrëfimet e prindërve të tyre se si, bashkëvuajtësit me Dragushët nga Dragusha e Toplicës (Sanxhaku i Nishit), sikurse edhe qindra e mijëra familje të tjera shqiptare e myslimane, morën dheun në sy dhe lanë rrugës fëmij e pleq të vdekur nga acari. Atë tmerr e katrahurë e ka përballuar 14 vjeçari, Dragushi i parë që erdhi e u vendos në Bërnicë të Epërme: Ramoshi (1865-1941), si edhe dy vëllezërit e tij më të ri: Ahmeti (1870-1925) dhe Mehmeti (1872-1917). Këtë e kanë dëshmuar me laps e me letër përjetuesit e asaj masakre: “… në acar dhe të ftohtë të madh të dimrit të vitit 1877-1878 pashë njerëz duke ikur të zhveshur e të zbathur …Përgjatë rrugës Gërdelicë-Vranjë dhe deri në Kumanovë, në të dy anët e rrugës vëreheshin kufomat e fëmijëve, të pleqëve e të tjerëve që kishin vdekur nga të ftohtit.”

Feim Dragusha këtu flet vetëm për dragushët e Bërnicës, por ai është i vetëdijshëm se u ka borxh edhe dragushasve të Prugocit, Sllatinës, Ferizajit e gjetiu, po ama nuk është vetëm borxh i Feim Dragushës. Mjafton që ky sjell para lexuesve dëshmi të bashkohanikëve, të cilët i kanë përjetuar ato ngjarje. “… të gjith banorët e pjesës perendimore të Sanxhakut të Nishit të dorëzuar Serbisë, ishin shqiptar të besimit mysliman… kur ky sanxhak u pushtua nga ushtria serbe, popullsia …e tëra iku në Vilajetin e Kosovës…” Vlen të përmendet se autori në këtë libër ka vu në shërbim të historisë edhe folklorin – një segment, të cilin historiografia pa të drejtë e injoron-. Mbështetja vetëm në dokumente arkivore, për një periudhë në të cilën arkivat edhe nëse kanë ekzistuar nuk hapen për të gjitha ndodhitë. Prandaj këtu Feimi sjell një ilustrim nga këndvështrimi i folklorit shqiptarë ku hidhet dritë për një kaçak të Dragushës së Toplicës. Kënga për Sinan Dragushën meriton rilexim multidimensional: historik, folklorik, familjar, fetar, etj, një çështje kjo që u mbetet hulumtuesve e studjuesve që vinë. Libri i Feim Dragushës: Historiku i Dragushëve të Bërnicës 1879-2020, shtrihet në 500 faqe dhe i ka nëntë kapituj, ku lexuesi gjen shenime të hollësishme për tërë dragushët e Bërnicës brenda Kosovës, nga kapitulli i parë deri të kapitulli i tetë, ku vlen të theksohet se në kapitullin e tëtë autori ka përmbledhur leksikon për arritjet shkencore të 50 dragushasve, që të gjithë me përgatitje superiore si dhe ka përfshi edhe atë organizimin e bijave të dragushëve me 13 shtator 2019, me iniciativë të Ajnishahe Sh. Dragushës, që duhet marrë lakmi dhe të shërbejë shembull për kultivimin e ruajtjes së familjes në rrethana aktuale. Ndërsa Kapitulli i nëntë-dragushët në diasporë, u kushtohet dragushëve dhe kontributit të tyre nëpër vende të Evropës, si fjala vjen në Saint Gallen të Zvicres, në Gjermani, Austri, Francë, e gjetiu. Përmbyllet, pas kapitullit të nëntë me ALBUMIN, që përmban numër bukur të madh të ilustrimeve familjare, shoqërore, por edhe të atilla që ilustrojnë gjallnin e dragushasëve me veprime konkrete me karakter shoqëror për fshatin e tyre. Libri që keni në duar, një mikromonografi, në shikim të parë, ngase autori Feim Dragusha është përqendruar në Dragushët e Bërnicës, por hulumtuesi i prirur për studime me të thella, këtu do gjej një Makrohistori. Atëherë formohet një tabllo komplete e Dragushëve – një model që historia e shqiptarëve të Toplicës e meriton. Secili për dragushët e vet. Krejt në fund vjen Literatura, që dëshmon për një angazhim me përkushtim të autorit të librit për një periudhë kohore prej 16 vitesh, i cili ka pasur për objektiv identifikimin e disa personaliteteve të shquara nga familja dragusha, siç është personaliteti i Bajrush (Ramosh) Dragushës. Kjo meriton konsideratën e lexuesve.