Shqip

DOLI NGA SHTYPI LIBRI “BALLAFAQIMI ME NEVOJAT SHPIRTËRORE NË SPITAL”

DOLI NGA SHTYPI LIBRI “BALLAFAQIMI ME NEVOJAT SHPIRTËRORE NË SPITAL – Një krahasim ndërmjet Spitalit Kantonal të St. Gallenit dhe Spitalit Kantonal Münsterlingen“

Me datë 7 shtator 2024 doli nga shtypi libri “Ballafaqimi me nevojat shpirtërore në spital“ i autorëve, Feim Dragusha dhe Martina Tapernoux.

Ky punimi është mbrojtur në vitin 2011 pranë Universitetit të Cyrihut për Shkencat e Aplikuara në Winterthur (Zürcher Hochschule für Angewandte Wissenschaften), Instituti për Gjuhën në Profesion dhe Arsimim (ISBB Institut für Sprache in Beruf und Bildung).

Libri është botuar në dy gjuhët; shqipe dhe gjermane dhe i dedikohet të gjithë atyre që punojnë si përkujdesës shpirtëror (seelsorger) në Spitale të ndryshme të Evropës.

– Libri dhurohet falas për bibliotekat, Medresetë, Imamët si dhe për çdo studiues të kësaj fushe.

PARATHËNIA ME RASTIN E BOTIMIT NË GJUHËN SHQIPE

Falënderimet më kulmore i takojnë Allahut, Zotit të botëve! Dëshmoj se me të drejtë dhe me meritë nuk adhurohet askush pos Tij; Ai është Një, i Vetëm dhe nuk ka shok. Po kështu dëshmoj për Muhamedin alejhi selam, se është rob dhe i dërguar i Tij dhe vulë e pejgamberisë.

Libri që keni në duar është një punim modest, të cilin e kam përgatitur së bashku me zviceranen Martina Tapernoux, një pastore e reformuar. Punimi shtjellon sfidat dhe nevojat shpirtërore të pacientëve në spital, duke bërë kështu një krahasim ndërmjet dy spitaleve të njohura në Zvicër.

Ishte viti 2010, kur Departamenti për Çështje të Brendshme në Kantonin e St. Gallenit, kërkonte që liderët fetarë, imamët, pastorët (vendas dhe të huaj), të integrohen edhe më shumë duke studiuar këtë fushë, e cila është e re për shumë vende të Bashkimit Evropian, por shumë e nevojshme për spitalet, e me theks të veçantë për spitalet e Zvicrës – një shtet shumë i zhvilluar, në të cilin jetojnë afër 1 milion myslimanë nga vende të ndryshme të botës.

Në shtator të vitit 2010, në Universitetin e Shkencave të Aplikuara të Cyrihut (ZHAW) në Winterthur, filloi grupi i dytë i studentëve në programin CAS “Certificate of Advanced Studies – Certifikata e Studimeve të Avancuara”.

Ky punim ka ardhur si rezultat i punës në terren, ku së bashku me kolegen e studimeve në Universitetin e Cyrihut për Shkencat e Aplikuara në Winterthur (Zürcher Hochschule für Angewandte Wissenschaften ZHAW), pastoren M. Taper¬noux dhe me disa kolegë të tjerë, imamë dhe priftërinj, vijuam studimet në Institutin për Gjuhën në Profesion dhe Arsimim (ISBB Institut für Sprache in Beruf und Bildung).

Gjatë viteve 2010-2011, ishte vërtet një sfidë shumë e madhe për mua që t’i qasem studimeve të kësaj fushe duke ditur se gjuha gjermane është një gjuhë shumë e vështirë dhe kërkon angazhim të vazhdueshëm. Po ashtu gjatë kësaj periudhe isha i angazhuar si imam dhe ligjërues në xhaminë “El Hidaje” në St. Gallen, dhe fal Zotit, më 30 qershor 2011, pas një përkushtimi të madh, së bashku me tre imamë të tjerë, absolvuam në këtë fushë duke u avancuar me njohuri të reja, të cilat janë në dobi të shoqërisë zvicerane në përgjithësi dhe komunitetit mysliman në veçanti. Drejtor i katedrës ka qenë prof. dr. Urs Willi, ndërsa prof. dr. Christiane Hohenstein, ka qenë drejtoresh, e cila që nga fillimi ka udhëhequr kursin (Studiengangleitung), duke zhvilluar diskutime të hapura për shumë çështje bashkëkohore, pastaj kemi diskutuar tema rreth feve qiellore, etj..

Në këtë studim, pastorja Martina Tapernoux, njëherësh kapelane e spitalit Münsterlingen dhe magjistër Feim Dragusha, imam në xhaminë shqiptare “El Hidaje” në St. Gallen, kanë vizituar stafin e dy spitaleve; St. Gallen dhe Münsterlingen, ku kanë diskutuar mënyrën se si trajtohen kërkesat shpirtërore të pacientëve në këto dy spitale, duke bërë një krahasim ndërmjet Spitalit Kantonal të St.Gallenit dhe Spitalit Kantonal Münsterlingen.

Gjatë punës sonë kemi konstatuar se në të dy spitalet, pacientët trajtoheshin më shumë si raste individuale dhe se nevojat e tyre të veçanta-shpirtërore mezi trajtoheshin nga infermierët, për të mos thënë se nuk merreshin fare parasysh. Kjo kryesisht ka ndodhur për arsye se emigrantët nuk kanë ende guxim që t’i deklarojnë apo t’i shprehin nevojat e tyre, e në disa raste pengesë ka qenë mosnjohja e gjuhës.

Në këtë studim, duke parë nevojat e komunitetit mysliman në Zvicër dhe duke qenë imam dhe ligjërues në një xhami shumë të madhe në qytetin e St. Gallenit, jam fokusuar në tri kërkesa shumë të rëndësishme, të cilat ua kam paraqitur drejtuesve të dy spitaleve, siç janë:

– Dhoma për faljen e namazit; kjo nënkupton që spitali duhet të ofrojë një dhomë për kryerjen e namazeve ditore për të gjithë ata që janë praktikues të fesë islame, pastaj,

– Kërkesa që pacientëve të besimit islam t’u shërbehet ushqimi hallall, sepse në ato raste kur ata janë të shtruar në spital, nuk ka hapësirë për të pyetur rreth përbërjes së ushqimit, por kjo duhet rregulluar para¬prakisht kur pacientët shtrohen në spital.

– Kërkesa ime e tretë ka qenë që gratë e komunitetit myslimanë të kontrollohen nga gjinekologet, sepse ka pasur shumë ankesa nga myslimanet, të cilat kur janë ballafaquar me mjekët, kërkesa e tyre është refuzuar dhe jo vetëm kaq, por edhe janë kritikuar si të prapambetura dhe nëse dëshirojnë t’i praktikojnë mësimet fetare, atëherë le të kthehen në vendlindje.

Kontribut të jashtëzakonshëm ka dhënë drejtuesi i Qendrës se Kompetencës për Integrim, Barazi dhe Projekte në Kantonin e St.Gallenit, zt. Beda Meier, i cili është edhe iniciator për etablimin e kësaj fushe.

Me rastin e ndarjes se certifikatave ditën kur absolvuam në vitin 2011, ai tha se angazhimi ndërfetar është i rëndësishëm dhe tërhoqi vëmendjen për bazat e Kushtetutës Federale “die Grundlagen in der Bundesverfassung”, duke veçuar lirinë e besimit (Glauben¬sfreiheit), e cila kërkon gjithashtu rregulla për integrim dhe se mbrojtja dhe njohja për pakicat fetare nuk duhet të mungojë asnjëherë.

Duhet theksuar se sot bota perëndimore ka filluar ta kuptojë se myslimanët që jetojnë si pakicë në vendet e Bashkimit Evropian, duhen respektuar dhe trajtuar ashtu siç trajtohen edhe pasuesit e feve të tjera, prandaj mungesa e respektit dhe besimit ndaj pasuesve dhe ndjekësve të religjioneve të tjera duhet reduktuar dhe kjo mund të realizohet përmes angazhimit ndërfetar, të cilën përgjatë viteve 2010 – 2019, e për të cilën kemi punuar pa ndërprerë që në xhaminë “El Hidaje” dhe më pas në xhaminë “Xheneti” të organizojmë aktivitete të shumta me karakter ndërfetar dhe ndërkulturor.

Qëllimi ynë ka qenë dhe mbetet që përmes aktiviteteve të organizuara në xhami, qytetarëve zviceranë dhe auto¬ri¬te¬teve shtetërore t’u tregojmë se Islami është fe e paqes, fe e tolerancës, e cila promovon dashurinë, koekzistencën, bashkëpunimin e ndërsjellë, dhe për të vërtetuar këtë, në shumë raste kemi ftuar priftërinj dhe pastorë që të prezantojnë gjatë ligjëratave tona ditëve të xhuma, duke pasur mundësinë që nga afër të shohin se si kryhen namazet ditore. Prandaj, mendoj që në këtë aspekt xhamia ka luajtur një rol shumë të rëndësishëm duke ndërtuar ura bashkëpunimi me priftërinj dhe institucione të tjera të shtetit.

Punimi ynë “Ballafaqimi me nevojat shpirtërore në spital” është vlerësuar lart nga Universiteti i Cyrihut për Shkencat e Aplikuara në Winterthur dhe stafi akademik ka sugjeruar që ky studim të publikohet, prandaj falënderoj Zotin që pas 13 vjetëve, ky studim po e sheh dritën e botimin, jo vetëm në gjuhën gjermane, por edhe në gjuhën shqipe.

Për fund, dua të potencoj se në versionin shqip kam përmbledhur edhe disa nga aktivitetet e mia si përkujdesës shpirtëror (seelsorger) në spitalin e St. Gallenit përgjatë periudhës 2011-2019, si dhe në Spitalin e Fëmijëve (Ostschweizer Kinderspital), ku në vitin 2019, pranë stafit spitalor, së bashku me pastoren Dorothee Buschor Brunner, kemi ligjëruar me temën “Kuptimi i sëmundjes dhe vdekjes në Krishterim dhe Islam – (Anlass über Mittag zur Bedeutung von Krankheit und Tod im Christentum und Islam)” dhe në nëntor kemi ligjëruar rreth temës “Vdekja në Islam dhe Krishterim – (Sterben und Tod im Islam und Christentum)”.

Në Zvicër, çdo ditë e më shumë ndihet nevoja për përkujdesës shpirtëror, por në dekadën e fundit kjo kërkesë është shtuar dukshëm për imamët, pasi që numri i besimtarëve dhe pacientëve myslimanë është në rritje. Në Zvicër sot kemi mbi 5734 bashkësi fetare (religiöse Gemeinschaften), ku prej tyre 315 i përkasin komunitetit mysliman; shqiptar, arab, turk, boshnjak, etj.

Mbesim me shpresë që ky punim t’u sjell dobi mbarë lexuesve, e veçanërisht imamëve të cilët jetojnë dhe veprojnë në Bashkimin Evropian.

Imam Feim Dragusha (Ph.Dc.)
1 korrik 2024
Bërnicë e Epërme, Prishtinë
Republika e Kosovës

________________________________________________________

FJALA E RECENSENTIT

Rreth libërthit “Ballafaqimi me nevojat shpirtërore në spital” të autorëve: Feim Dragusha, Imam dhe Martina Tapernoux – Tanner, Pastore e reformuar

Dimensioni shpirtëror është një aspekt i rëndësishëm i jetës njerëzore. Çdo individ kërkon të jetojë në ekuilibër me veten, por i frikësohet shpërqendrimit, dobësisë dhe izolimit. Përkujdesësit shpirtëror, kërkojnë të kuptojnë këto nevoja shpirtërore dhe të ofrojnë mbështetjen e duhur për pacien¬tët dhe të afërmit e tyre. Është shumë e vështirë që të përcak¬tohen nevojat shpirtërore të pacientit në përgjithësi, pasi që çdo pacient ka kuadrin e tij personal, kulturor dhe social.

Libërthi që po lexoni është rezultat i bashkëpunimit të autorit mr. Feim Dragusha me zviceranen Martina Tapernoux, një pastore e reformuar. Në këtë libërth, dy autorët shqyrtojnë sfidat dhe nevojat shpirtërore të pacien¬tëve në spital, duke bërë një krahasim ndërmjet dy spitaleve të njohura në Zvicër, respektivisht Spitalit në St. Gallen dhe Münsterlingen.

Autorët në fjalë, përmes këtij libërthi theksojnë fuqishëm që jeta e pacientit është e shenjtë dhe ai duhet të ndjehet i rëndësishëm, sepse nuk është një numër në fushën e eksperimenteve dhe statistikave.

Pacienti zotëron dinjitet që duhet marrë në konsideratë, ngaqë kjo nuk ka të bëjë me mënyrën si e shohin të tjerët, andaj përkujdesësit shpirtëror duhet ta kuptojnë dhe vlerësojnë këtë vlerë sublime të pacientit.

Ata duhet të jenë të vetëdijshëm dhe të frymëzuar nga parimi se nuk mund të ndryshojnë realitetin e vdekjes, por mund të orientojnë dhe përgatisin pacientët për rrugëtimin e tyre me dinjitet, paqe dhe siguri.

Ky punim është një burim i çmuar i informacioneve për përkujdesësit shpirtëror, teologët dhe studiuesit e fesë. Përmbajtja e tij është e pasur dhe e dobishme për të gjithë ata që janë të interesuar për këtë temë.

Nehat Ismaili Ph.Dc.
16.07.2024
Aarburg – Zvicër

Shqip

XHAMIA INTERNACIONALE “ES-SELAM“ NË QYTETIN WIL – ST.GALLEN

Në qytetin e bukur të Wilit, (Kanton St. Gallen) gjendet një xhami e bukur, e cila është themeluar në qershor të vitit 2008 nga disa vëllezër shqiptarë.
Xhamia është e veçantë përshkak se është e vetmja xhami në Zvicër në të cilën falën besimtarët myslimanë nga 28 nacionalitete të ndryshme nga e mbarë bota. Xhamia ka një sipërfaqe prej 350 metrave katror. Posedon faltoren për gram e hyrje të veçantë, kuzhinën për shtruarjen e iftareve dhe aktiviteteve të tjera dhe disa parkingje për vetura. Ligjëratat e xhumasë mbahen në gjuhën arabe dhe gjermane dhe imam në këtë xhami është Makbule ef. Idrizi.
Makbul Idrizi – KUADER I EZ-HERIT
Makbul ef. Idrizi është një imam i zellshëm. U lind me 28 dhjetor 1979 në fshatin Sllatinë, komuna e Tearcës – Tetovë. Shkollën fillore deri në klasën e pestë e kreu në vendlindje, dhe më pastaj ai shpërngulet në Zvicër për t’iu bashkangjitur prindërve të tij, respektivisht në Sirnach, Kantoni Thurgau.
Pas përfundimit të shkollimit në Zvicër, ishte dëshira e Allahut që ai të njihet me disa vëllezër nga Maroku dhe Tunizia, të cilët ishin pjesë e xhematit Teblig.
Duke parë përkushtimin e tyre në thirrjen islame, Makbul Idrizi së bashku me ta udhëton për në Indi dhe Pakistan për t’u njohur me dijetarë dhe profesorë nga bota arabe dhe islame.
Gjatë qëndrimit të tij gjashtë mujor në Indi, pati fatin që të takohej me disa dijetarë nga Egjipti, të cilët e ftuan që t’i ndjek studimet në Universitetin Al-Azhar, një ndër Universitetet me të vjetra në botë.
Duke e ditur se në Zvicër nuk kishte Medrese Islame, Makbul Idrizi u detyrua që për katër vite me radhë t’i ndjek mësimet në Medresenë e Ez-herit, në të cilët tregon Imami që brenda vitit kanë qenë 17 lëndë mësimore, që të gjitha në gjuhën arabe.
Nuk ka dyshim se kjo ka qenë një sfidë shumë e madhe për një nxënës shqiptar që ka filluar mësimet në Tetovë në gjuhën shqipe, pastaj i ka vazhduar ato në Zvicër në gjuhën gjermane dhe nga zelli i madh për të nxënë dije islame, arrin që në afat rekord të mësoj gjuhën arabe dhe me sukses të përfundoj Medresenë e Mesme të Ez-herit për të vazhduar studimet Bachelor gjithashtu në Universitetin e Ez-herit, Departamenti për Drejtësi Islame (Sheriat), të cilat i përfundoi në vitin 2012.
Në vitin 2012 Makbul ef. Idrizi kthehet në Zvicër për t’i shërbyer xhematit në qytetin e Wilit, por kësaj radhe ai kthehet i pajisur me një Diplomë nga një Universitet me renome Ndërkombëtare, siç është Universitet i Az-harit.
Siç theksuam më lartë, Makbuli kishte shërbyer Imam edhe gjatë kohës sa ishte student në Egjipt, e veçmas gjatë pushimeve verore, ai i përkushtohej xhamisë dhe da’vetit.
STUDIMET NË NIVELIN MASTER
– Dega Fikh el-Mukaren
Duke parë sfidat e mëdha me të cilat ballafaqohen shumë xhami në Zvicër përshkak të mënyrës se faljes, pasi që në Zvicër ka myslimanë nga vende të ndryshme të botës, në vitin 2022, imami i xhamisë Es-Selam, Makbul ef. Idrizi regjistroi magjistraturën gjithashtu në Universitetin Al-Azhar, në fushën e Jurisprudencës Islame; Fikh el-Mukaren, dhe tani është në përfundim të magjistraturës.
Kjo shkencë e Fikhut në Universitetin e Ez-herit është futur në kurrikulë që nga viti 1950, edhe për faktin se si fushë dijetarët janë marrë me të para 1000 viteve, siç është Ibën Kudame, andaj konsiderohet një degë e re për xhematin e Zvicrës dhe shumë e dobishme për xhematin ku jetojnë dhe veprojnë, sepse jo të gjithë e njohin shkollën e tyre juridike (medh’hebin), pasi që në xhaminë Internacionale në Will, në të cilën shërben Imami Idrizi, aty mund të shohësh që xhemati është i përzier dhe është e natyrshme t’i shohësh duke u falur konform medh’hebit të tyre, me fjalë të tjera, aty xhemati i përkasin të gjitha medh’hebeve.
Imami Makbul ef. Idrizi e zgjodhi këtë fushë për ta studjuar, sepse ai përgjatë viteve sa kishte punuar si imam, kishte parë fanatizmin ndaj medh’hebeve, jo vetëm tek shqiptarët, por edhe të shumë nacionalitete të tjera te besimit islam, për të mos thënë se kjo dukuri është prezente edhe tek disa hoxhallarë edhe sot e kësaja dite.
Studimi i Fikhut Krahasimtar (Fikhul Mukaren), studentit i mundëson që të njoh argumentet dhe metodologjinë e të gjitha shkollave juridike islame, si rrjedhojë, ai zgjeron njohuritë e tij duke e bërë atë me të drejtë, me të ekuilibruar dhe më largpamës në trajtimin e çështjeve fetare, e mbi të gjitha studentin e edukon që të respektoj mendimin e palës tjetër dhe kësisoj ai mund t’i shërbej xhematit me urtësi, sinqeritet dhe t’i flas me gjuhën e argumentit, e assesi me gjuhën e urrejtjes dhe fanatizmit.
BASHKËPUNIMI I IMAMIT ME ORGANËT KOMUNALE
Xhamia «Es-Selam» që nga viti 2012, e deri me sot zyrtarisht përfaqësohet nga Imami Mr. Sci. Makbul ef. Idrizi si dhe kryetari Shkelqim Bajrami. Xhamia ka arritur të realizoj një sërë projketesh me organet komunale, të cilat janë në dobi të shoqërisë dhe komunitetit myslimanë në qytetin e Wil-it.
Imami ftohet zyrtarisht në mbledhjet e organizuara nga Komuna dhe me pasuesit e feve të tjera, respektivisht nga kisha Katolike dhe kisha Protestante.
Xhamia është e hapur prej namazit të Sabahut deri në kohën e Jacisë.
Vlen të përmendët se përgjatë muajit te bekuar të Ramazanit, në këtë xhami iftari shtrohet për çdo ditë dhe namazi i teravive falet me hatme.
Imami është i hapur për dialog me të gjitha komunitetet dhe i respektuar nga zyrtarët komunalë për kontributin e tij dhënë qytetit të Wilit, një gjë që është dëshmuar edhe përmes shkrimeve nëpër gazeta të shkruara dhe elektronike.
✍️ Feim Dragusha
04.07.2026
Wil, St. Gallen – Zvicër